Slim Shoppen

Achteraf betalen klinkt gratis, maar is het niet

· 4 min leestijd

Je staat bij de kassa van Zalando of Bol, je mandje is net iets te vol voor je saldo, en daar is hij: de knop "achteraf betalen". Geen rente zolang je op tijd betaalt, geen gedoe, en je pakket ligt morgen toch al voor de deur. Nu Sinterklaas en Kerst dichterbij komen, duwen Klarna, Riverty, in3 en Billink die knop extra nadrukkelijk onder je neus. Wat voelt als een gratis uitstel, is voor steeds meer Nederlanders het begin van een schuld die ze niet meer overzien.

Waarom dat uitstel-knopje zo verleidelijk werkt

Achteraf betalen voelt anders dan lenen. Je ziet geen rentepercentage, geen maandbedrag, geen contract. Je klikt gewoon een keer extra en het probleem verdwijnt naar later. Precies dat maakt het zo effectief in de decembermaand, als cadeaus voor Sinterklaas en Kerst elkaar opstapelen en je begroting net iets te strak staat. Je betaalt toch al vaak te veel bij online shoppen, en achteraf betalen maakt het makkelijker om daar niet bij stil te staan.

Lang bleef dit vooral een webwinkel-ding, maar dat verandert. Begin februari 2025 bleek dat Klarna wil doorgaan met achteraf betalen in fysieke winkels, terwijl minister Heinen (Financiën) en staatssecretaris Struycken (Rechtsbescherming) de aanbieders toen juist "dringend" opriepen dat niet te doen. Klarna-topman Wouter Strauven noemde de dienst destijds "een beter alternatief dan rood staan met rente". Zodra je ook aan de kassa in de winkelstraat kunt kiezen voor uitstel, verdwijnt een van de laatste natuurlijke remmen op impulsaankopen: het moment dat je fysiek moet afrekenen.

De cijfers die achteraf betalen minder onschuldig maken

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) bracht in juli 2025 een marktupdate uit over 2024. Daaruit blijkt dat BNPL-aanbieders (buy now, pay later) dat jaar ongeveer 53 miljoen transacties verwerkten, goed voor 5,1 miljard euro, een groei van rond de 17 procent. In 6,9 miljoen gevallen kregen klanten een betalingsherinnering, 1,8 miljoen keer werden er aanmaningskosten in rekening gebracht en 0,6 miljoen transacties belandden bij een incassobureau.

Opvallend: onder gebruikers jonger dan 35 jaar staat volgens de AFM-analyse van bankdata ongeveer 1 op de 6 gemiddeld 7 tot 8 dagen per maand in het rood, en deze groep heeft ook ongeveer tien mislukte afschrijvingen per jaar. Dat aantal loopt op naarmate iemand vaker achteraf betaalt.

Vooral jongeren trappen in de val

Een peiling van Ipsos I&O onder 677 Nederlandse jongeren van 16 tot 21 jaar, gepubliceerd door de Rijksoverheid op 14 mei 2025, laat zien dat 31 procent van hen al eens achteraf heeft betaald na een online aankoop. Eén op de zeven betaalde wel eens te laat, en van die groep kreeg 1 op de 10 daadwerkelijk een herinnering of extra kosten. Een kwart van de ondervraagde jongeren kent zelf iemand die door achteraf betalen in de geldproblemen kwam.

Toenmalig staatssecretaris Jurgen Nobel zei daarover: "Achteraf betalen wordt steeds verleidelijker." Dat is precies het probleem rond Sinterklaas en Kerst: de verleiding neemt toe op het moment dat je budget het minst kan hebben.

De Klarna Card is een creditcard, maar dan zonder de check

Begin december 2025 waarschuwde budgetinstituut Nibud in het Kassa-programma van BNNVARA specifiek voor de Klarna Card. Volgens Nibud "versterkt de Klarna Card dit risico", omdat de kaart in de praktijk werkt als een creditcard, terwijl de controle op aflossingscapaciteit die bij een gewone creditcard wel verplicht is, hier ontbreekt. Geldfit-directeur Pauline van Brakel vertelde in dezelfde uitzending dat haar organisatie elke maand duizenden contacten krijgt, vaak van jongeren, die door achteraf betalen in de problemen zijn gekomen.

Vanaf november 2026 houdt de AFM eindelijk toezicht

Er komt verandering in. Door de herziene Europese consumentenkredietrichtlijn vallen BNPL-diensten en grote e-commerceplatforms uiterlijk in november 2026 onder toezicht van de AFM. Aanbieders krijgen dan een vergunningplicht en moeten kredietwaardigheid gaan toetsen, net als bij een lening. De AFM pleit daarnaast voor een hogere toetsingsdrempel dan de huidige 250 euro, omdat die grens nu ongeveer 9 op de 10 transacties met betalingsproblemen buiten beeld laat. Ook wil de toezichthouder dat leeftijdscontrole verplicht wordt, zodat minderjarigen niet langer op grote schaal achteraf kunnen betalen.

Tot die regels volledig ingaan, bepalen de aanbieders grotendeels zelf hun spelregels. Volgens de Rijksoverheid is er in de tussentijd vooral veel verwarring: bijna driekwart van de jongeren zonder BNPL-gebruik wil juist controle houden over hun uitgaven en is bang om in de schulden te raken.

Zo voorkom je dat achteraf betalen je decembermaand verpest

Gebruik achteraf betalen alleen waarvoor het bedoeld is: een kledingstuk dat je mogelijk terugstuurt, niet een cadeau dat je anders simpelweg niet kunt betalen. Stapel nooit meerdere aanbieders tegelijk, want dan verlies je het overzicht over wat je waar en wanneer moet terugbetalen. Zet een betaalherinnering in je telefoon op de dag dat het bedrag vervalt, niet pas als de aanmaning al binnen is. En vraag je bij elke "betaal later"-knop hetzelfde af als bij die vergeten abonnementen die je jaarlijks 342 euro kosten: zou je dit ook kopen als je nu meteen moest afrekenen? Is het antwoord nee, dan weet je genoeg. Bouw liever een klein buffertje op voor de feestdagen, zodat je in januari niet merkt dat je spaargeld dit jaar al onder druk staat en je cadeaus voor Sinterklaas alles nog erger hebben gemaakt.

P
Geschreven door Priya Sharma Slim shoppen specialist

Priya is opgegroeid in een gezin waar zuinigheid geen keuze maar een levenskunst was, en die wijsheid neemt ze mee in alles wat ze schrijft. Na haar studie bedrijfskunde begon ze een Instagram-account over slim shoppen dat inmiddels 25.000 volgers heeft. Ze kent alle trucs: van cashback-apps tot het strategisch timen van grote aankopen rond Black Friday en andere sale-periodes. In haar vrije tijd bakt ze Indiase naan en experimenteert ze met vegetarische recepten. Priya's artikelen op DeBespaarBlog zitten vol concrete bedragen en echte voorbeelden.